Schijf u nu in voor de informatie bijeenkomst Warmoerziersweg op 21 januari 2021!

AARDWARMTE

Warmte uit de grond

De helft van de energie die we in Nederland gebruiken is bestemd voor het verwarmen van gebouwen. Bij de overstap naar duurzame energiebronnen moeten we voor verwarming andere bronnen gaan gebruiken. Eén van de mogelijke alternatieve bronnen is aardwarmte. De CO2-uitstoot van een aardwarmtebron is zeer beperkt in vergelijking tot de uitstoot bij het gebruik van aardgas of andere fossiele bronnen.

Wat is aardwarmte?

Aardwarmte, ook wel geothermie genoemd, is duurzame warmte uit de ondergrond waarmee je kassen, gebouwen en huizen kunt verwarmen. Sinds 2007 wordt er aardwarmte gewonnen in Nederland. Toch is de technologie nog niet zo bekend is bij een breed publiek. In andere landen wordt aardwarmte soms al meer dan honderd jaar gebruikt, zoals in Italië en IJsland. Een groot voordeel is dat bij het gebruik van aardwarmte nauwelijks CO2 of fijnstof vrijkomt. Aardwarmte is warmte die zich dieper dan 500 meter in de ondergrond bevindt. In de regio Oostland bevindt deze warmte zich meestal op een diepte van circa 2.000 meter. Hoe dieper in de aarde, hoe warmer het is.

Dicht bij de bron

Aardwarmte komt dus uit de diepe ondergrond. De Nederlandse ondergrond is op veel plaatsen heel geschikt voor het winnen van aardwarmte. Een voordeel is dat de aardwarmte dag en nacht, constant en jaarrond beschikbaar is. Wel is op zeer koude dagen een aanvullende warmtebron nodig, zoals groen gas. Sinds 2007 worden in Zuid-Holland tal van kassen verwarmd met aardwarmte. Ook woonwijken kunnen op deze duurzame warmtebron aangesloten worden. Het meest gunstige is om aardwarmte dicht bij de bron te gebruiken, daarom bevinden de afnemers zich meestal in de buurt van de aardwarmteputten.

Veilig

Aan elke technologie zitten risico’s, maar de Nederlandse aardwarmtesector én de overheid zijn ervan overtuigd dat winning van aardwarmte met de juiste beschermingsmaatregelen veilig en verantwoord is. Wayland Energy doet er in de voorbereiding en uitvoering alles aan om de veiligheid voor mens en milieu te garanderen. Zowel de aanleg van een installatie als de winning moeten veilig en verantwoord zijn: voor medewerkers, omwonenden en het milieu. Om die reden onderzoekt Wayland Energy vooraf grondig de risico’s voor de mens en het milieu. Bij de aanleg van de installatie en de winning treffen we tal van veiligheidsmaatregelen. Daarnaast werken we vanaf 2021 met de standaard duurzaam putontwerp die tot doel heeft om de bodem goed te beschermen. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) ziet toe op de naleving van de wet- en regelgeving voor veiligheid en milieu.

Hoe werkt aardwarmte?

Een aardwarmte-installatie bestaat uit een productieput van waaruit het warme water uit de diepe aardlaag wordt opgepompt en een injectieput die het afgekoelde water terugvoert naar de ondergrond. Alleen de warmte (niet het water) die vanuit de ondergrond wordt opgepompt wordt overgedragen aan een warmteleiding die deze naar de afnemers vervoert. Afhankelijk van de diepte van de bron bedraagt de warmte in het Oostland tussen de 60 en 73 °C. In combinatie met de inzet van warmtepompen kan warmte worden aangeboden tot 80 °C. In Nederland wordt sinds 2007 aardwarmte gewonnen. Mede door deze ervaring zijn de installaties en de warmteproductie betrouwbaar en veilig.

Warmtenetten

Om warmte naar een eindgebruiker te brengen, moet er een net van ondergrondse leidingen zijn. Zonder warmtenet geen aardwarmte. In Zuid-Holland komen er vanwege de hoge concentratie van steden en kassen steeds meer warmtenetten. Op een warmtenet kun je verschillende warmtebronnen aansluiten, zoals restwarmte uit de industrie, maar ook lokale aardwarmte. Wayland Energy spant zich met vele partijen in voor de aanleg van meer warmtenetten in Zuid-Holland.

Voordelen van aardwarmte

Waarom aardwarmte gebruiken? De belangrijkste voordelen op een rij:

Duurzaam
Aardwarmte is een duurzame energiebron en draagt bij aan een aardgasvrije energievoorziening. De inzet van aardwarmte beperkt de uitstoot van het broeikasgas CO2. Als -naar verwachting- zes bronnen van Wayland Energy in Oostland warmte leveren aan 1.000 hectare kassen, betekent dit een besparing van 100 miljoen m3 aardgas per jaar. Dit komt overeen met een verminderde CO2-uitstoot van 180.000 ton per jaar.

Weinig ruimte nodig
Een aardwarmte-installatie neemt bovengronds weinig ruimte in, als je dit vergelijkt met bijvoorbeeld windmolens of velden met zonnepanelen. Ook wordt de bovengrondse ruimte efficiënt gebruikt, doordat er continue warmte wordt geproduceerd.

Meer informatie over voor- en nadelen van aardwarmte

FAQ

Veelgestelde vragen

Aardwarmte is duurzame warmte uit de ondergrond waarmee je kassen, gebouwen en huizen kunt verwarmen. Een groot voordeel is dat bij het gebruik van aardwarmte nauwelijks COof fijnstof vrijkomt. Aardwarmte is warmte die zich dieper dan 500 meter in de ondergrond bevindt. In de regio Oostland wordt aardwarmte meestal op een diepte van circa 2.000 meter gewonnen.

Bij de ontwikkeling van een aardwarmtebron worden uitgebreide onderzoeken uitgevoerd naar een verantwoorde werkwijze om het water naar boven te krijgen. Water op deze diepte is zout en bevat (opgelost) gas. Met de huidige kennis is goed te voorspellen wat de eigenschappen van het water zijn en hoeveel gas er in de diepe ondergrond te verwachten is. Aardwarmtebedrijven hebben de afgelopen twintig jaar geleerd om veilig en effectief met het hoge zoutgehalte en het bijproduct gas om te gaan. Intussen zijn vele aardwarmte-installaties operationeel en zijn de technieken steeds verder verbeterd. De nieuwste generatie installaties is daardoor zeer betrouwbaar en veilig.

Aardwarmte is een duurzame warmtebron. De CO2-uitstoot van een aardwarmtebron is zeer beperkt in vergelijking tot de uitstoot bij het gebruik van aardgas of andere fossiele bronnen. Als er zes aardwarmtebronnen van Wayland Energy in Oostland in 2025 operationeel zijn, leveren deze gezamenlijk een besparing op van 100 miljoen m3 aardgas per jaar. Dit komt overeen met een CO2-reductie van 200.000 ton per jaar. De bronnen leveren duurzame warmte leveren aan 1.000 hectare kassen en circa 1.400 woningen.

Mede door de uitgebreide ervaring in de afgelopen vijftien jaar met aardwarmtewinning zijn de installaties (en daarmee de warmtelevering) betrouwbaar en veilig. Een bedrijf dat warmte levert aan woningen moet de levering van deze warmte bovendien garanderen.

Voor korte onderbrekingen van aardwarmteproductie is er een warmtebuffer die de uitval overbrugt. De functie van zo’n buffer is te vergelijken met de boiler die de meeste mensen thuis hebben, alleen groter.

Mocht de aardwarmte-installatie voor lange tijd uitvallen, dan wordt de warmtelevering overgenomen door een op aardgas gestookte ketel of warmtekrachtkoppeling (wkk). Er wordt onderzocht of aardwarmte-installaties in de toekomst onderdeel kunnen uitmaken van een regionaal netwerk waarop andere warmtebronnen zijn aangesloten. Bronnen zijn bijvoorbeeld restwarmte, aardwarmte van nabijgelegen installaties of biomassawarmte. Bij langdurige storingen kunnen deze bronnen de warmtelevering overnemen.

De kosten van warmtelevering via een warmtenet met aardwarmte mogen voor consumenten nooit hoger uitvallen dan die met verwarming door aardgas. Door verdere technologische innovaties wordt aardwarmte de komende jaren goedkoper, terwijl de prijs van fossiele energie (olie en gas) toeneemt. In de glastuinbouw, waar een grote warmtevraag is, is aansluiting op een net met aardwarmte meestal voordelig voor de ondernemers.

Afhankelijk van de diepte van de bron bedraagt de warmte in het Oostland tussen de 60 en 73 graden Celsius. In combinatie met de inzet van warmtepompen kan warmte worden aangeboden tot 80 graden Celsius.

Wayland Energy heeft sinds 2018 één bron operationeel, waarmee uitgebreide ervaring is opgedaan. Drie nieuwe bronnen zijn in voorbereiding (Schreyrackseweg, Noordpolder en Pijnacker-Oost). Daarnaast zijn er plannen voor nog twee nieuwe bronnen in de regio Oostland.

Een warmtenet is een collectieve oplossing om gebouwen (en kassen) te verwarmen. Een warmtenet is onderdeel van een totaal energiesysteem. Dit systeem bestaat uit een warmtebron, distributie en aflevering. Warmtenetten zijn vooral geschikt op plaatsen waar veel vraag naar warmte is op een klein oppervlak. Een warmtenet bestaat altijd uit twee leidingen: een aanvoer- en een retourleiding. De aangevoerde warmte wordt afgeleverd bij de klant. Nadat de warmte is benut, loopt het afgekoelde water terug via een retourleiding.

De voorbereiding van het werkterrein en de aanleg van de installaties kan hinder geven voor omwonenden. Hinder kan ontstaan door aan- en afrijdend werkverkeer en het slaan van heipalen. Deze werkzaamheden duren enkele weken en vinden overdag plaats.

Het boren van de putten duurt circa vier maanden en vindt 24 uur per dag/7 dagen per week plaats. Hinder kan ontstaan door:

  • Geluid van de boorinstallatie
  • Geluid van boorstangen die tegen elkaar aan stoten
  • Lichtoverlast tijdens het boren in nachtelijke uren
  • Extra verkeersbelasting door vrachtauto’s

Wayland Energy probeert tijdens de aanleg de overlast voor omwonenden tot een minimum te beperken. Het geluidsniveau wordt constant in de gaten gehouden. Hierdoor kunnen zo nodig snel aanvullende maatregelen worden getroffen om geluidshinder te beperken.

Aardwarmtewinning geeft geen hinder voor omwonenden. De pompen van de winningsinstallatie produceren enig geluid, maar dat is nauwelijks hoorbaar buiten het winningsterrein. Er komt een gebouw voor de aardwarmte-installatie dat past binnen de omgeving. Eventueel wordt het terrein voorzien van beplanting.

Omwonenden moeten rekening houden met beperkt vrachtverkeer (circa 1 keer per twee weken). Bij de installatie is een ontgassingsinstallatie aanwezig om eventueel overtollig gas (dat uit de ondergrond mee omhoog komt) te verbranden. Dit is het zogenaamde affakkelen; het testen van de fakkel geeft enig geluid (1 keer per 2 weken).

De aardwarmte-installatie bevindt zich op een omheind terrein. Vanuit de omgevingswet is het aardwarmtebedrijf verplicht om zorg te dragen voor een goede landschappelijke inpassing van het terrein en het gebouw.

Op het terrein van een aardwarmtebron bevinden zich:

  • Een productieput (haalt warme water omhoog) en injectieput (voert afgekoeld water terug)
  • Een ontgassingsinstallatie
  • Een gebouw met daarin o.a. warmtewisselaars, pompen en filters, de aansluiting op het warmtenet en een operatorruimte.
  • Een warmteopslagbuffer (waarin een voorraad warm water wordt opgebouwd voor meer leveringszekerheid)

Het (afgekoelde) water dat van de glastuinbouwbedrijven terugkomt heeft een gemiddelde temperatuur van 40° C. Bij de aardwarmte-locatie wordt dit water met behulp van warmtepompen nog eens 10-20°C afgekoeld. Deze teruggewonnen warmte wordt weer ingezet bij de warmtelevering aan de afnemers.

Op de diepte waarop het aardwarmtewater wordt gewonnen is de opbouw van de bovenlaag – in dit geval veengrond – niet van invloed. De diepe ondergrond bestaat uit steenlagen, zoutlagen en kleilagen die er al miljoenen jaren liggen en volledig zijn ingeklinkt. Het water wordt gewonnen uit een steenlaag. Nadat het water is opgepompt en haar warmte heeft afgegeven wordt het direct weer teruggepompt in dezelfde steenlaag. Hierdoor blijft het volume van water in die diepe aardlaag gelijk en kan geen aanleiding zijn tot een verzakking van de grond aan de oppervlakte.

De bron bevindt zich altijd in de nabijheid van de klant. Op korte afstand is het warmteverlies nagenoeg nihil.

De eerste aardwarmtebron staat aan de Warmoeziersweg 52 in Bergschenhoek. De tweede bron komt aan de Schreyrackseweg 17 in Bergschenhoek. De derde bron is gepland in het gebied Noordpolder in Berkel en Rodenrijs. De vierde bron is gepland in het glastuinbouwgebied in Pijnacker-Oost. Zo mogelijk worden op de locaties in Bergschenhoek op termijn nog een extra bron aangelegd. Alle aardwarmtebronnen bevinden zich in het glastuinbouwgebied.

Waar mogelijk past Wayland Energy al volop innovatieve technieken toe. Voorbeelden zijn de inzet van warmtekrachtkoppeling (wkk) om het meegekomen gas uit de ondergrond om te zetten in elektriciteit. Deze elektriciteit wordt gebruikt in de installatie.

Daarnaast worden warmtepompen ingezet om extra warmte te halen uit het retourwater van de afnemers.

In het najaar van 2021 hoopt Wayland Energy te starten met de voorbereidingen buiten op de projectlocatie aan de Schreyrackseweg 17 in Bergschenhoek. Naar verwachting vinden de boorwerkzaamheden plaats in het voorjaar van 2022.

In het Oostland zijn al diverse aardwarmtebronnen operationeel. Daarnaast is een aantal nieuwe projecten in ontwikkeling. Wayland heeft één operationele aardwarmtelocatie in Bergschenhoek. Er zijn drie bronnen in voorbereiding, twee in Lansingerland en één in Pijnacker-Nootdorp. Daarnaast zijn er plannen voor nog twee bronnen (op locaties die al operationeel zijn) in Lansingerland. Klik hier voor meer informatie over de projecten van Wayland Energy.